Goede Vrijdag 2020

OPENING

1.

(Yvonne en br. Kees gaan in stilte naar voren)

 

  1. “Wie achter mij aan wil komen,

moet zichzelf verloochenen,

zijn kruis op zich nemen

en mij volgen”.”Mat 16,24

 

Lijden is een weg,

die voor iedereen anders kronkelt,

soms bergafwaarts,

soms bergopwaarts,

bijna eindeloos, zoooo lang,

tenslotte toch nog eindig.

 

Het waren slechts vierentwintig uren

voor de jonge man, Jezus uit Nazareth

van zijn arrestatie tot zijn graflegging

zijn laatste en zijn langste dag.

 

In deze uren doorleefde hij alles

wat een mens kan doormaken:

angst en vertrouwen,

vertwijfeling aan God en aan de wereld.

 

Hij nam het kruis op zich.

De vreselijkste dood tegemoet.

Uitgestoten als een melaatse.

 

Gaan wij dit uur met Hem op weg!

 

STILTE

 

Allen gaan staan indien mogelijk

en blijven staan tot na het openingsgebed.

Het kruis wordt in stilte binnengebracht……

Enkel de ratel klinkt (door een koorlid)

 

Openingsgebed   (samen)

 

Laten wij samen bidden:

 

Wij gedenken de dag, God onze Vader,

waarop Uw Zoon voor ons gestorven is.

Hij heeft het kruis gedragen, 

uitgestoten als een melaatse.

Wij gedenken het uur

waarop Gij Hem verheerlijkt hebt.

 

Dit is ook de dag waarop wij, 

staande onder het kruis, 

beseffen hoe groot het lijden van deze tijd is.

Waarop wij van nabij ervaren

hoezeer mensen gebukt gaan 

onder de zonde van deze wereld.

Wees ons nabij, wees allen nabij 

die het kruis van hun leven moeten dragen.

Dat bidden wij U in Jezus’ Naam,

de gekruisigde. Amen.

 

2

  1. Deze avond staan hier zeven brandende kaarsen.

De zeven kaarsen van Jezus’ visioen: het Koninkrijk Gods.
De Nieuwe Wereld.

Maar zijn levenslicht wordt gedoofd, kaars na kaars. 

Dodende, vernietigende krachten 

lijken het laatste woord te hebben.

We volgen Jezus op zijn kruisweg

en gedenken hen, die ook hun kruisweg gaan.

 

LIJDENSVERHAAL VOLGENS JOHANNES

 

Verraad

  1. 18, 1 Nadat Jezus dit alles gezegd had, ging hij met zijn leerlingen naar de overkant van de Kidronbeek. Daar liep hij een olijfgaard in, met zijn leerlingen. 2 Judas, zijn verrader, kende deze plek ook, want Jezus was er vaak met zijn leerlingen samengekomen. 3 Judas ging ernaartoe, samen met een cohort soldaten en dienaren van de hogepriesters en de farizeeën. Ze waren gewapend en droegen fakkels en lantaarns. 4 Jezus wist precies wat er met hem zou gebeuren. Hij liep naar hen toe en vroeg: ‘Wie zoeken jullie?’ 5 Ze antwoordden: ‘Jezus uit Nazaret.’ ‘Ik ben het,’ zei Jezus, terwijl Judas, zijn verrader, erbij stond…… 

 

  1. Het verraad van Judas, met een kus. 3.
    Door een vriend verraden.

Wat kan dat pijnlijk zijn.

Vriendschap verandert in vijandschap,

omdat het eigen voordeel belangrijker is.

Dat gebeurt tussen volkeren, 

dat gebeurt tussen mensen,
dat gebeurt tussen ons.

 

In de hof van Olijven verraadt Judas 

zijn vriendschap met Jezus door een kus.

We zagen het gisteravond weer gebeuren in Roermond.

Een kus, een verraad…..  4

In de hof van onze wereld gebeurt het telkens weer.

Vriendschapsverdragen worden gesloten, 

vriendschapsverdragen worden ook weer verkracht, zomaar.
Dat gebeurt telkens weer in onze grote wereld…

 

En hoe is het in onze eigen kleine wereld?

Verraad kan er ook in ons eigen leven zijn, 

als we de ander in de steek laten…..

 

Bij ieder verraad wordt het een beetje meer donker in onze wereld.
(1ste kaars doven door Yvonnne)

 

Lied: Mel. Ik wil mij gaan vertroosten 5

Hij weet: nog drie vier dagen, en dit Jeruzalem

zal hem de poort uitjagen en roepen ‘Kruisig hem’.

Vannacht rijst voor zijn ogen als in een kwade droom

steeds weer dezelfde hoge en bladerloze boom.

 

Verloochening  

  1. L. 15 Simon Petrus liep met een andere leerling achter Jezus aan. Deze andere leerling kende de hogepriester en ging met Jezus het paleis van de hogepriester in, 16 maar Petrus bleef buiten bij de poort staan. 

6

Daarop kwam de andere leerling, de kennis van de hogepriester, weer naar buiten; hij sprak met de portierster en nam Petrus mee naar binnen. 17 Het meisje sprak Petrus aan: ‘Ben jij soms ook een leerling van die man?’ ‘Nee, ik niet,’ zei hij. 18 De slaven en de gerechtsdienaars stonden zich te warmen bij een vuur dat ze hadden aangelegd omdat het koud was; ook Petrus ging zich erbij staan warmen. En even later vroegen ze hem: ‘Ben jij soms ook een leerling van hem?’ vroegen ze. ‘Nee,’ ontkende Petrus, ‘ik niet.’ 26 Maar een van de slaven van de hogepriester, een familielid van de man van wie Petrus het oor had afgeslagen, zei: ‘Maar ik heb toch gezien dat je bij hem was in de olijfgaard?’ 27 Weer ontkende Petrus, en meteen kraaide er een haan.

  1. K. Petrus verloochent Jezus tot driemaal toe: 

‘Ik ken hem niet.’

Verloochenen wil zeggen: jij bestaat niet voor mij.

 

Zo gaat dat in onze wereld.

Nog altijd worden mensen ontkend in hun bestaan

Jullie mogen er niet zijn.

Ze krijgen geen kansen 

om een menswaardig bestaan op te bouwen

 6

Denk aan de asielzoeker, de immigranten, vluchtelingen.

De publieke opinie schudt het hoofd en zegt:

‘We kennen jullie niet en dus bestaan jullie niet.’
En daarom worden ze opgesloten in detentiecentra.

Buiten beeld gehouden: in Turkije, in Lesbos, in Lampedusa, 

in het eilandstaatje Nauru. 

 

Het kan ook tussen ons gebeuren,

als we elkaar soms niet zien staan

en achteloos aan elkaar voorbij lopen.

Niets menselijks is ons vreemd.

 

‘Ik ken jou niet….’

Zal er dan bij ons een lichtje opgaan,
als de haan kraait? 8

 

Telkens als er gezegd wordt: ‘ik ken jou niet’ neemt het duister toe.

(2de kaars doven door Yvonne)

Psalm 22,I: 9
God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten

God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten

 

Mijn God, roep ik overdag en Gij zwijgt,

ik roep het ‘s nachts en Gij laat mij maar roepen.

 

God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten

 

Jesus of Barabbas?

10

  1. 33 Nu ging Pilatus het pretorium weer in. Hij liet Jezus bij zich komen en vroeg hem: ‘Bent u de koning van de Joden?’ 34 Jezus antwoordde: ‘Vraagt u dit uit uzelf of hebben anderen dit over mij gezegd?’ 35 ‘Ik ben toch geen Jood,’ antwoordde Pilatus. ‘Uw volk en uw hogepriesters hebben u aan mij uitgeleverd – wat hebt u gedaan?’ 36 Jezus antwoordde: ‘Mijn koningschap hoort niet bij deze wereld. Als mijn koningschap bij deze wereld hoorde, zouden mijn dienaren wel gevochten hebben om te voorkomen dat ik aan de Joden werd uitgeleverd. Maar mijn koninkrijk is niet van hier.      
    11.


37 Pilatus zei: ‘U bent dus koning?’ ‘U zegt dat ik koning ben,’ zei Jezus. ‘Ik ben geboren en naar de wereld gekomen om van de waarheid te getuigen, en ieder die de waarheid is toegedaan, luistert naar wat ik zeg.’ 38 Hierop zei Pilatus: ‘Maar wat is waarheid?’  Na deze woorden ging hij weer naar de Joden buiten. ‘Ik heb geen schuld in hem gevonden,’ zei hij. 39 ‘Maar het is bij u gebruikelijk dat ik met Pesach iemand vrijlaat – wilt u dat ik de koning van de Joden vrijlaat?’ 40 Toen begon iedereen te schreeuwen: ‘Hem niet, maar Barabbas!’ Barabbas was een misdadiger.

 

  1. K. Het volk staat voor de keuze
                                12
    Wie zal ik   vrij laten?

Jezus de koning, of Barabbas de misdadiger……..

Zij die eerst ‘Hosanna’ riepen, roepen nu: ’ Kruisig Hem.’

Ook het volk in de Passion  brulde het uit: ‘Kruisig hem.’   13

Dat was natuurlijk geregisseerd, maar dat was toen ook.
Volksmenners deden hun werk.

Wat kan een mensenhart gauw omslaan.

Niet de waarheid geldt, maar het eigen onderbuikgevoel.

14

 

Maar: wat is de waarheid, waar Pilatus naar vraagt???

De waarheid staat geboeid voor hem: 

Jezus zelf (Ik ben de waarheid)

En het volk roept: ‘weg met hem.’

 

Durf ik te kiezen voor de waarheid,

ook als die tegen alles en iedereen ingaat?


Als de waarheid verkwanseld wordt 

wordt onze wereld weer een stukje donkerder.

 

(3de kaars doven door Yvonne)

 ‘

Lied: Mel. Ik wil mij gaan vertroosten  

 

15

Weg zijn de dichte rijen, wanneer de avond daalt,

De kleed’ren op de keien zijn alweer weg gehaald.

De donk ’re lege straten zijn plots’ling weer van steen.

En hopeloos verlaten. Daar loopt Hij nu alleen.

 

Geseling en bespotting

16

  1. L. 19, 1 Toen liet Pilatus Jezus geselen. 2 De soldaten vlochten een kroon van doorntakken, zetten die op zijn hoofd en deden hem een purperen mantel aan. 3 Ze liepen naar hem toe en zeiden: ‘Leve de koning van de Joden!’, en ze sloegen hem in het gezicht. 4 Pilatus liep weer naar buiten en zei: ‘Ik zal hem hier buiten aan u tonen om u duidelijk te maken dat ik geen enkel bewijs van zijn schuld heb gevonden.’ 5 Daarop kwam Jezus naar buiten, met de doornenkroon op en de purperen mantel aan. ‘Hier is hij, de mens,’ zei Pilatus. 


17

  1. Pilatus laat Jezus geselen,

ook al vindt hij geen schuld in Hem.

De onschuldigen van deze wereld

betalen de rekening van de machthebbers………


Ze worden  nog altijd gegeseld 

 

18

Maar ook figuurlijk.

Onschuldigen zijn de zondebokken,

die moeten boeten voor het wangedrag van de machtigen.

Denk aan de grote ongelijkheid tussen rijk en arm;

De kleine man en vrouw is er de dupe van.

 

Zijn wij daar gevoelig voor?

Zijn we bereid de kant te kiezen van de armen, 

van de kleinen, die zich niet kunnen verdedigen.

Van hen, die monddood gemaakt worden,

als ze hun stem laten horen.

 

Telkens de stem van de arme wordt gesmoord,

wordt er weer een licht gedoofd.

 

(de 4de kaars wordt gedoofd)

 

19

Psalm 22 I

God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten

God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten

Onze Vaderen hadden vertrouwen in U,

vertrouwen, en Gij zijt hun redding geweest.

 

God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten

 

Hij droeg zelf zijn kruis

 

20 L.  16 Toen droeg Pilatus hem aan hen over om hem te laten kruisigen. Zij voerden Jezus weg; 17 hij droeg zelf het kruis naar de zogeheten Schedelplaats, in het Hebreeuws Golgota.

18 Daar kruisigden ze hem, met twee anderen, aan weerskanten één, en Jezus in het midden. 19 Pilatus had een inscriptie laten maken die op het kruis bevestigd werd. Er stond op ‘Jezus uit Nazaret, koning van de Joden’. 20 Het stond er in het Hebreeuws, het Latijn en het Grieks, en omdat de plek waar Jezus gekruisigd werd dicht bij de stad lag, werd deze inscriptie door veel Joden gelezen. 21 De hogepriesters van de Joden zeiden tegen Pilatus: ‘U moet niet “koning van de Joden” schrijven, maar “Deze man heeft beweerd: Ik ben de koning van de Joden”.’ 22 ‘Wat ik geschreven heb, dat heb ik geschreven,’ was het antwoord van Pilatus. 

 

  1. K. Jezus droeg zelf zijn kruis….
    Hoeveel mensen worden niet 

met onnodige, harde kruisen beladen.

21.
Nog altijd timmert de mensheid kruisen,

die ze anderen oplegt:

economische kruisen:  de afgrond tussen arm en rijk

religieuze kruisen:  gelovig en ongelovig, 

racistische  kruisen: ik ben goed en jij bent slecht.

seksuele kruisen:  homo’s in elkaar geslagen

en ga zo maar door.

Wat doet de ene mens de andere niet aan!

Net als Jezus zijn ze onschuldig.

‘Ik vind geen schuld in hen!!’

En toch wordt ze een kruis opgelegd.

 

Ieder opgelegd kruis verduistert de wereld nog meer


(de 5de kaars wordt gedoofd door Yvonne

 

Lied: Mel. Ik wil mij gaan vertroosten

 

  1. Als Hij zijn kruis zal dragen, naar ’t kale Golgotha

vernederd en geslagen, wie wil hem dan nog na?
Wie van die Hij bevrijdde uit pijn en angst en nood,

wie wil er met Hem lijden in liefde tot de dood?

 

Van zijn kleren beroofd

  1. 23 Nadat ze Jezus gekruisigd hadden, verdeelden de soldaten zijn kleren in vieren, voor iedere soldaat een deel. 

23

Maar zijn onderkleed was in één stuk geweven, van boven tot beneden. 24 Ze zeiden tegen elkaar: ‘Laten we het niet scheuren, maar laten we loten wie het hebben mag.’ Zo ging in vervulling wat de Schrift zegt: ‘Ze verdeelden mijn kleren onder elkaar en wierpen het lot om mijn gewaad.’ Dat is wat de soldaten deden.

 

  1. Van zijn kleren beroofd….

Vóór de ogen van de menigte 

wordt Jezus een naaktheid opgedrongen 

die zijn menselijke waardigheid met voeten treedt. 

Hij wordt vernederd tot in het diepste van zijn ziel. 

Hij wordt van zijn laatste stukje waardigheid beroofd. 

 

24

Nog altijd worden mensen zo gekwetst,

tot in hun diepste ziel.
De vele slachtoffers van seksueel misbruik,

binnen en buiten de kerk.  

Ze voelen zich onrein, bezoedeld, verward,

niet in staat om nog vertrouwen te geven.

Hun gevoelsleven kapot….
Hun verhaal wordt vaak niet geloofd. 

 

Denk ook aan de slachtoffers van mensenhandel;

uitgebuit in de prostitutie, 

hun lichaam verkocht, vernederd:

buitenlandse vrouwen, kinderen zelfs.
Nog altijd…

 

25

En de wereld kijkt toe

en de zon bedekt haar gelaat.

Het wordt nog donkerder. 

 

Telkens als een mens wordt vernederd 

wordt het donkerder in de wereld.

 

(6de kaars wordt gedoofd door Yvonne)

LIED: Mel. Ik zal mij gaan vertroosten

26

Uw marteling, uw lijden, in aller wereldnood,

uw kruisgang door de tijden, uw dagelijkse dood,

het straalt voor onze ogen, het glanst uit alle pijn,

aan haat en hoon onttogen, blijft Gij ons’ glorie zijn.

Hij gaf de geest

  1. L

27

25 Bij het kruis van Jezus stonden zijn moeder met haar zuster, Maria, de vrouw van Kleopas, en Maria uit Magdala. 26 Toen Jezus zijn moeder zag staan, en bij haar de leerling van wie hij veel hield, zei hij tegen zijn moeder: ‘Dat is uw zoon,’ 27 en daarna tegen de leerling: ‘Dat is je moeder.’ Vanaf dat moment nam die leerling haar bij zich in huis. 

28 Toen wist Jezus dat alles was volbracht, en om de Schrift geheel in vervulling te laten gaan zei hij: ‘Ik heb dorst.’ 29 Er stond daar een vat zure wijn; ze staken er een majoraantak met een spons in en brachten die naar zijn mond. 30 Nadat Jezus ervan gedronken had zei hij: ‘Het is volbracht.’ Hij boog zijn hoofd en gaf de geest…….(even stilte….)  28.

 

  1. K. Jezus wordt vermoord door toedoen 

van de leiders van zijn eigen volk, zijn eigen broeders.

Dan denken we aan die eerste broedermoord: Kaïn en Abel.

De rechtvaardige wordt vermoord.

En dat gaat alle eeuwen alsmaar door:
Volkeren slachten elkaar af:

Sjiieten en Soennieten,  29

Het Syrische leger en de opstandelingen in Iblis

Noord en Zuid Korea…. 

In Mexico worden elke dag 8 vrouwen vermoord

vanwege huiselijk geweld…

De wapenhandel draait op volle toeren.

En het moorden houdt maar niet op.  30

 

Met elke moord wordt de wereld 

nog verder gedompeld in duisternis.

 

(de 7de kaars uitdoven door Yvonne)

 

Psalm 22 I

31.

God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten

God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten

Onze Vaderen hadden vertrouwen in U,

vertrouwen, en Gij zijt hun redding geweest.

 

God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten 

 

GEBEDEN ONDER HET KRUIS 

 

  1. (….. en Kees knielen naast het kruis)

 

  1. 33. L. Omdat Jezus zijn weg alleen moest gaan, 

verraden en verloochend, door zijn eigen leerlingen,

bidden wij voor allen die zich van God en de mensen verlaten voelen.

 

  1. God, laat er in deze tijd van coronacrisis tekenen zijn 

dat uw verborgenheid geen afwezigheid is,

 en dat ook in onze wereld de solidariteit niet uitgestorven is.

stilte…..

  1. 34. L. . Omdat Jezus  veroordeeld en terechtgesteld werd 

door het gezag dat over hem was  gesteld, 

bidden wij voor allen die grote verantwoordelijkheden dragen

zowel in de maatschappij. als in de kerk

In het bijzonder bidden wij voor onze eigen regering.

 

  1. God, laat hun handelen niet beheerst worden 

door eerzucht en partijbelangen, 

geef hun oog en oor voor het welzijn van alle mensen 

die aan hen zijn toevertrouwd, vooral voor de meest kwetsbaren.  

 

stilte


  1. 35. L. Omdat Jezus gegeseld en bespot werd
    als de minste van de mensen
    bidden wij voor allen,
    die nog steeds het juk moeten dragen van onderdrukking 

of achteruitzetting, zoals de Oeigoeren en  andere minderheden


  1. God, laat ons toch allen weten
    dat U de bondgenoot bent van de verdrukten
    en maak telkens weer mensen wakker
    die in uw Naam opkomen voor de rechten van allen.
    stilte

  2. 36. L. Omdat Jezus onze pijnen heeft geleden 

en onze dood is gestorven, 

bidden wij voor allen die nu ziek zijn naar lichaam of geest 

of die de dood onder ogen moeten zien

in het bijzonder de vele coronaslachtoffers,

 

  1. God, laat uw Naam een licht zijn in het donker van angst en verdriet,

geef dat er mensen zijn die met hun aanwezigheid uw Naam vertalen en hen liefdevol nabij zijn.

 

stilte

 

Slotgebed (samen)

Liefdevolle God,
Neem Uw hand niet van ons weg
geef ons moed en kracht
om in tijden van beproeving en sterven
elkaar te dragen en lief te hebben.
En schenk ons uw vrede God,
vrede in ons hart
die haat en bitterheid verdrijft.
Vrede in ons huis
waar we wonen en leven.
Dat we mensen van vrede worden.
Wie het niet onverschillig laat
dat vrede en gerechtigheid
nog ver te zoeken zijn.
Dat wij niet ophouden
wegen van vrede te zoeken.
En dat we onze voeten zetten
op de weg van de waarheid
Vandaag en alle dagen.  Amen.

 

  1. 37. KRUISHULDE

 

38

 

Br. Kees en Kees 

houden het kruis vast en zingen drie maal,

telkens het kruis hoger opheffend

 

39.

  1. L. Er wordt eer gebracht aan het kruis.
    Rond het kruis worden kaarsen aangestoken.(door een koorlid)
    Ieder die wil komt naar voren het kruis vereren
    en eventueel een bloem leggen bij het kruis.

Intussen zachte muziek. Laatste stuk van de Matthäuspassion

Jose Careras, Misa Creolla, Senor pieta…..)

 

AFSLUITING VAN HET LIJDENSVERHAAL

 

Br Kees en Kees gaan bij het kruis knielen).


  1. L. Aangezien het voorbereidingsdag was en de Joden niet wilden  dat de lichamen op sabbat aan het kruis bleven – het was bovendien een grote sabbat – vroegen zij aan Pilatus verlof de benen van de gekruisigden te breken en hen weg te nemen.

Daarom kwamen de soldaten en sloegen zowel bij de ene als bij de andere die met Hem was gekruisigd, de benen stuk. Toen zij echter bij Jezus kwamen en zagen dat Hij reeds dood was, sloegen zij Hem de benen niet stuk, maar een van de soldaten doorstak zijn zijde met een lans; terstond kwam er bloed en water uit. Die het gezien heeft getuigt hiervan; zijn getuigenis is waar en hij weet, dat hij de waarheid zegt, opdat ook gij zoudt geloven. Dit is gebeurd opdat de Schrift zou vervuld worden: Van zijn gebeente zal niets worden verbrijzeld, terwijl nog een ander Schriftwoord zegt: Zij zullen opzien naar Hem die zij hebben doorstoken. Jozef van Arimatea, die een leerling was van Jezus, maar in het geheim uit vrees voor de Joden, vroeg daarna aan Pilatus het lichaam van Jezus te mogen wegnemen.  Toen Pilatus dit had toegestaan, ging hij dus heen en nam het lichaam weg.

 

41

Nikodemus, die Hem vroeger ‘s nachts bezocht had, kwam ook  en bracht een mengsel van mirre en aloë mee, ongeveer honderd pond. Zij namen het lichaam van Jezus  en wikkelden het met de welriekende kruiden in zwachtels, zoals bij een joodse begrafenis gebruikelijk is. Op de plaats waar Hij gekruisigd werd, lag een tuin en in die tuin een nieuw graf, waarin nog nooit iemand was neergelegd. Vanwege de voorbereidingsdag van de Joden en omdat het graf dichtbij was, legden zij Jezus daarin neer.

 


ALLEN VERLATEN IN STILTE DE KERK.

 

 

-P. Kees Maas, SVD-

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

call Svd Holland