In het kader van 150-jaar SVD werd aan alle SVD-ers om te reflecteren op de SVD-missie. Pater Avin Kunnekkadan, provinciaal-overste, beschreef in het SVD-Nieuws zijn reflecties en zijn eigen ervaring als SVD-er in Nederland.
Spiritualiteit in dagelijks leven : Vrijheid met verantwoordelijkheid als een existentieel vraagstuk.
Wij SVD-missionarissen komen uit vele landen, met vele gezichten, vele talen, en toch met één Missionaire Geest die onder ons ademt. In deze reflectie sta ik stil bij een thema dat het diepste zijn van ons als mensen en missionarissen raakt: vrijheid met verantwoordelijkheid. Dat is niet alleen een filosofische vraag. Het is een roep van de menselijke ziel een zoektocht naar hoe we leven, hoe we kiezen, hoe we verbonden zijn als SVD-missionarissen.
Het is ook een missionaire vraag; hoe wij leven en ons geloof delen met anderen, zonder onze nederigheid te verliezen, zonder te vergeten dat God daar al aanwezig is, al spreekt, al werkt in anderen.
Mijn reflectie is, als iemand uit Azië — uit gemeenschappen die gevormd zijn door oude wijsheid én door missionaire ontmoeting; uit culturen waarin vrijheid nooit alleen persoonlijk is, maar altijd verbonden met gemeenschap, met relatie, met zorg voor elkaars leven en geluk. Tegelijk ben ik hier in Nederland in onze NEB provincie, iemand die geroepen is tot leiderschap in een context waarin de missiegeschiedenis en de structuren vaak sterk Westers bepaald zijn — iets wat ons heeft gezegend, maar ons ook uitnodigt om onze eigen stem te vinden.
Vandaag wil ik met dankbaarheid én eerlijkheid mijn dankbaarheid uitspreken voor het geloof dat seniore SVD-missionarissen met zoveel toewijding hebben gedeeld. Maar ook over de eerlijkheid, hoe wij jonge missionarissen met een niet-Europese achtergrond, samen opnieuw mogen ontdekken wat vrijheid met verantwoordelijkheid betekent in een wereld die pluriform, verbonden en hunkerend naar SVD-gemeenschap is.
De vraag naar vrijheid is oud. Filosofen en heiligen hebben ermee geworsteld.
Van de existentialisten horen we: Wij zijn veroordeeld om vrij te zijn. Van de mystici horen we: Wij zijn geroepen om vrij te zijn in de liefde. Vrijheid is dus tegelijk gave én last. We zijn vrij en daarom verantwoordelijk. Niet alleen voor onze daden, maar ook voor wat onze vrijheid teweegbrengt in het leven van onszelf en anderen.
In mijn opinie wordt in veel Westers denken, en dus ook in een groot deel van de missionaire traditie, vrijheid gezien als autonomie: de mogelijkheid om zelf te kiezen, zelf te beslissen, zelf richting te geven aan het leven. Dat heeft waarde, maar het kan ook leiden tot een eenzame vrijheid — een vrijheid die losraakt van relatie en gemeenschap.
In Aziatische en Afrikaanse contexten beginnen we vaak elders. Vrijheid is daar geen afzondering, maar verbondenheid. Het is de mogelijkheid om volledig mens te zijn met anderen. In Afrika zegt men: “Ik ben omdat wij zijn” — Ubuntu. In Azië spreken we over interpersoonlijke verbinding , over de harmonie die ontstaat wanneer ieder zijn plaats vindt in het weefsel van het leven. Vrijheid is dan niet doen wat ik wil, maar worden wie ik ben — in relatie tot anderen.
Verantwoordelijkheid is evenmin een individuele last, maar iets wat we samen dragen. Wij zijn samen verantwoordelijk voor wat onze vrijheid voortbrengt. Wanneer we naar de geschiedenis van de missie kijken, zien we licht én schaduw. De Westerse missie bracht geloof, moed en opoffering. Velen verlieten hun land om Christus te verkondigen. Door hen bereikte het Evangelie talloze mensen. Dat verdient onze dank. Maar diezelfde geschiedenis droeg ook een bepaald mens- en vrijheidsbeeld met zich mee, vaak gevormd door het Westen. Vrijheid werd individuele keuze.
Verantwoordelijkheid werd morele controle. En missie hoe goed bedoeld ook werd soms een beweging waarin onze manier van geloven en leven als norm gold.
Toch is missie geen éénrichtingsverkeer. Het is geen centrum dat naar de rand uitreikt. Missie is een cirkel van genade, een wederzijdse weg van ontmoeting en omvorming. De Geest gaat altijd al vóór ons uit. Elke cultuur draagt iets van Gods mysterie; elk volk weerspiegelt een gelaat van Christus.
Onze roeping als SVD-missionarissen vandaag is dus niet om het verleden te verwerpen, maar om het te bewerken zodat de missie werkelijk synodaal wordt: samen onderweg, luisterend naar elkaar, zoekend naar Gods aanwezigheid in onze verscheidenheid.
Synodaliteit is een van de diepste herontdekkingen van onze tijd. Zij zegt ons dat de Kerk geen piramide van macht is, maar een pelgrimerend volk.
Leiderschap uitvoeren is geen heerschappij, maar dienst aan de gemeenschap. En vrijheid is geen voorrecht van enkelen, maar het recht en de roeping van allen om deel te nemen. We luisteren naar de Geest die door ieder spreekt. We nemen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor onze weg. Voor ons, Missionarissen uit Azië en Afrika, klinkt dat vertrouwd. Onze culturen weten dat wijsheid niet bij één persoon ligt. In het dorp wordt er onder de boom beraadslaagd met ouderen, jongeren, moeders en vaders, ieders stem wordt gehoord. Synodaliteit of participatiemodel van beslissing is daarom niet vreemd voor ons; het is herkenbaar, diep verweven met onze eigen tradities. Maar synodaliteit daagt ook oude machtsstructuren uit — vooral die waarin leiderschap gevormd werd door koloniale of missionaire patronen. Als vrijheid met verantwoordelijkheid werkelijk beleefd wil worden, dan moet leiderschap participatie worden, gezag luisteren, en missie dialoog.
Als missionaris uit Azië ken ik die spanning persoonlijk. Ik ben dankbaar dat men mijn roeping heeft herkend binnen een grotendeels Westerse structuur.
Maar ik weet ook hoeveel moed het vraagt om te blijven herhalen dat lokale stemmen ertoe doen, dat wijsheid van alle kanten komt, dat de Geest alle talen spreekt. Dat is vandaag onze existentiële verantwoordelijkheid in onze missie: waken dat vrijheid geen zwijgen oplegt, en dat verantwoordelijkheid geen vrijheid smoort. Onze wereld en ons samen leven is diep intercultureel geworden. In onze NEB provincie kunnen tien nationaliteiten samenleven, tien manieren van bidden, tien manieren van vreugde en verdriet. Ieder draagt zijn eigen begrip van vrijheid en verantwoordelijkheid. En toch roept de Geest ons tot een gemeenschap en uit te voeren missie.
Hoe doen we dat? Door participatie en overleg boven bezit te verkiezen. Door te oefenen in luisteren vóór spreken. Door de nederigheid te hebben om te zeggen: Mijn vrijheid is niet compleet zonder die van jou. De Westerse traditie heeft ons het kostbare taalveld gegeven van geweten, authenticiteit, eerlijkheid en mensenrechten. De Aziatische en Afrikaanse tradities brengen de taal van harmonie, verbondenheid en gemeenschappelijke onderscheiding. Samen vormen ze de symfonie van menselijke én christelijke vrijheid.
Onze SVD missionaire roeping is dus niet om één model van vrijheid te exporteren, maar om samen een nieuwe vorm van verantwoordelijke vrijheid te scheppen een vrijheid die alle culturen eert en het gelaat van de universele Christus weerspiegelt. Vrijheid zonder verantwoordelijkheid wordt zelfzucht. Verantwoordelijkheid zonder vrijheid wordt onderdrukking. Alleen samen kunnen ze vrucht dragen. In het Evangelie dwingt Jezus niemand tot vrijheid. Hij nodigt uit, hij roept, hij wandelt mee. Zijn vrijheid is altijd voor de ander: om te genezen, te vergeven, te verzoenen. Hij laat ons zien dat ware vrijheid ligt in het zich-geven uit liefde. Onze missionaire roeping als SVD vandaag is om datzelfde mysterie van het leven van Jezus te leven: vrij te zijn, maar gebonden in liefde; verantwoordelijk, maar open voor verrassing; leidinggevend, maar altijd lerend. Dat is niet enkel een idee — het is een existentiële roeping. Een manier van mens-zijn in gemeenschap, een manier van samen Kerk-zijn. Ik vind dat vrijheid met verantwoordelijkheid geen probleem is dat opgelost moet worden, het is een mysterie dat geleefd wil worden. Het is het ritme van onze gezamenlijke navolging.
Terwijl we de weg van de synodaliteit en participatiemodel volgen — het luisteren, het samen onderscheiden — laten we niet vergeten: Vrijheid gaat niet over wie het hardst spreekt, maar over wie het diepst luistert. Verantwoordelijkheid gaat niet over controle, maar over zorg. Leiderschap gaat niet over status, maar over dienstbaarheid. En participatie in de missie is geen luxe, maar het kloppend hart van de Geest in ons midden.
De Geest fluistert in vele talen, in vele verhalen. Mogen we de moed hebben elkaar te horen, de nederigheid om van elkaar te leren, het geloof om te erkennen dat het Lichaam van Christus groeit wanneer ieder lid leeft in vrijheid en verbondenheid.
Als Aziatische missionaris, gevormd door de gulheid van Westerse missionarissen, wil ik dit met overtuiging zeggen: Wij zijn geen concurrenten in de missie wij zijn metgezellen. Wij ontdekken dat het ware centrum Christus zelf is, die met ons allen meewandelt, op al onze wegen, sprekend in al onze stemmen. Mijn wens en gebed: Moge onze vrijheid geworteld zijn in liefde. Moge onze verantwoordelijkheid ontspringen aan mededogen. Moge ons leiderschap nederig en participatief zijn. En moge onze missie steeds intercultureel, inclusiever en meer bezield worden door de Heilige Geest. Moge wij samen SVD-missionarissen zijn die luisteren, leren en een Kerk in Europa dienen, die leven in vrijheid, die verantwoordelijkheid met vreugde dragen, en die stralen van gemeenschap.

Avin Kunnekkadan svd
Februari 2026